Poniżej fragment opisu Doliny Roztoki i Doliny Pięciu Stawów Polskich z przewodnika po Tatrach i Zakopanem Dr. Mieczysław Świerz, 1927 r. Wymienione niżej schronisko im. Leopolda Świerza jest trzecim, nieistniejącym obecnie schroniskiem w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Szlak prowadzący Doliną Roztoki został oznakowany w 1899 r.

Do. Roztoki i Doi. Pięciu Stawów Polskich tworzą razem jedną wielką, ok 7 1/2 km długości liczącą dolinę, której górna krawędź opiera się o rdzenny grzbiet Tatr, a wylot uchodzi ku Dol. Białki. Nazwę Doi. Roztoki nosi dolna, wąska i głęboko zapadła jej część, której dnem przebija się Potok Roztoka, tworzący w pobliżu swego spływu z Białą Wodą słynne Wodogrzmoty Mickiewicza. Dol. Roztoki posiada tylko jedno odgałęzienie boczne; jest niem u podnóża Granatów, Orlej Baszty i Buczynowych Turni położona „dolina wisząca zwana Dol. Buczynową . Oddzielona od Dol. Roztoki stromym progiem skalnym, Dol. Pięciu Stawów Polskich jest rozległą, w przybliżeniu kształt półkola przedstawiającą, pustą i jałową wyżyną. Grzbiet, odchodzący ku pd. od Małego Koziego Wierchu i kończący się turnią, zwaną Kołem (2104 m), dzieli najwyższą, najdalej na pn.-zach. zwróconą część tej wyżyny na 2 zatoki Dol. Pustą i Dol . Pod Kołem . Nazwa Dol. Pięciu Stawów Polskich pochodzi od znajdujących się w niej 5 stawów, z których 3 leżą na jednakowym niemal poziomie, 2 natomiast na różnych wysokościach. Największym, nie tylko zpośród Pięciu Stawów Polskich, ale wogóle ze wszystkich jezior tatrzańskich, jest rozlewający swe masy wodne pośrodku doliny Wielki Staw (1669 m), liczący 3484 ha pow. i 78 m największej głęb.

(…)

Na zboczu buli, w pobliżu pn. brzegu Małego Stawu, wznosi się obszerne, drewniane schronisko Oddziału Zakopiańskiego P. T. T. im. Leopolda Świerza, w którem można dostać posiłku i przenocować. Dol. Roztoki należy — mimo swoistego uroku — do rzadko zwiedzanych okolic, Dol. Pięciu Stawów Polskich natomiast jest, w dnie pogodne, wcale gwarną doliną, zmierzają nią bowiem liczne szlaki turystyczne, wiodące przez góry do Morskiego Oka.

Droga.

Od Wodogrzmotów Mickiewicza, tuż poza granitowym mostem na Pośrednim Wodogrzmocie (p. r. 32), naprzeciw miejsca postoju dorożek, zwracamy się ku pd.-zach., w jar Dol. Roztoki i postępując ku górze, za ziel. zn., szeroką ścieżką, wiodącą zrazu rąbaniskiem, a następnie lasem i polankami, przechodzimy przez kładkę na l. brzeg Potoku Roztoki (10 min). Zdążając stąd cieniem leśnym, już to w sąsiedztwie potoku, już to się od niego oddalając, przybywamy na niewielką Halę Roztokę (1289 m) [5/4 godz.], skąd widać wspaniałą przepaść Świstówki i Kozi Wierch. Minąwszy halę i przeszedłszy tuż powyżej niej przez most na pr. brzeg Potoku Roztoki, pniemy się teraz gorszą już ścieżką, najpierw lasem, a później wśród kosodrzewiny; postępując pod koniec dość bystro ku górze, stajemy w kształtnem, w bocznem żebrze tkwiącem, wcięciu skalnem, zwanem Wrotkami, skąd po raz pierwszy odsłania się nam widok na staczającą się 2-ma (a niekiedy i 3-ma) strugami Siklawę [1 godz.]. Z Wrotek zdąża perć zakosam i, po zboczu, na l. od Siklawy i wydostaje się na próg Dol. Pięciu Stawów Polskich, poczem, zwróciwszy się silniej w l., przez bulę, doprowadza do schroniska P. T. T. nad Małym Stawem (20 min.).

Zdjęcia: Muzeum Tatrzańskie

Komentarze